Fon skandalı gündemdeki yerini koruyor. Skandala ilişkin operasyonlar ve yasal-idari düzenlemeler sürüyor. Eylül ayında Borsa İstanbul’da sert düşüşlere yol açan fon skandalında birçok siyasi ismin ve bürokratın da adı geçerken, Meclis de sert tartışmalara sahne oluyor. Skandalda tutuklananların sayısı dün itibarıyla 118’e ulaştı. Peki, krizin patlak vermesinden bu yana hangi gelişmeler yaşandı?
Fon krizi kapsamında gözaltı ve tutuklama süreci, 19 Eylül’de uygulanmaya başlandı. Daha sonra 23 Eylül’de Pusula Holding Yönetim Kurulu Başkanı Serdar Turhan, Tera Yatırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Emre Tezmen ile holding yöneticileri Alper Öztürk, Emre Alkin ve Kerem Alkin tutuklandı. Bu tutuklamalar sonrasında tutuklu sayısı 9’a yükseldi.
24 Eylül’de gözaltına alınan aralarında Tera Holding Yönetim Kurulu üyeleri Abdülkadir Özkan ve Bülent Uygun ile Doğa Sigorta'nın sahibi ve Yönetim Kurulu Başkanı Nihat Kırmızı'nın da bulunduğu 20 şüpheli adliyeye sevk edildi. Savcılık, şüpheliler hakkında tutuklama talebinde bulundu.
Sulh Ceza Hakimliği, 14 şüphelinin tutuklanmasına karar verirken, üç kişi ise adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı. Tera Holding Yönetim Kurulu üyeleri Abdulkadir Özkan ve Bülent Uygun ile Doğa Sigorta'nın sahibi ve Yönetim Kurulu Başkanı Nihat Kırmızı da sevk edildikleri hakimlikçe tutuklandı.
25 Eylül’de, gözaltına alınan 21 şüpheliden 19’u tutuklandı. Tutuklanan isimler arasında, eski Merkez Bankası (TCMB) Başkan Yardımcısı Erkan Kilimci de yer aldı. Kilimci 2016-2018 yılları arasında TCMB Başkan Yardımcısı olarak görev yapmış, daha sonraki yıllarda Tera Yatırım'da yönetim kurulu üyeliği görevinde bulunmuştu.
Yeni Parti Sözcüsü Zeynel Emre’nin açıklamalarının ardından ismi fon krizine karışan ve kamuoyunda büyük yankı uyandıran AKP Genel Başkan Yardımcısı ve eski Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya, krizle bağlantılı olarak kendisi ve eşi İlyas Kaya'nın hisse işlemlerine ilişkin iddialar üzerine görevinden ‘affını istedi.’ AKP Sözcüsü Ömer Çelik, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın istifa talebini kabul ettiğini; Kaya'nın artık parti yönetiminde yer almadığını bildirdi.
Eski Bakan’ın istifası, yalnızca son fon işlemlerini değil, kamu kaynaklarıyla finanse edilen eğitimini ve ailesinin devlet içindeki yükselişini de tartışmaya açtı. 30 Eylül’de, soruşturma kapsamında Fatma Betül Sayan Kaya ve eşi İlyas Kaya’nın mal varlıklarının dondurulması talep edildi. İlk etapta mal varlığına tedbir konulsa da daha sonra bu tedbir kaldırıldı. Kaya, 6 Ekim’de eşiyle birlikte yatırımlarının ana para dışındaki kısmını TMSF’ye iade ettiklerini duyurdu. Kaya ve eşi, birkaç gün sonra adliyede ifade verdi.
Yatırım kararında herhangi bir yönlendirme veya kendisine aktarılan özel bilgi bulunmadığını savunan Fatma Betül Sayan Kaya, isnat edilen eylemlerle ilgisinin olmadığını ve suçlamaları kabul etmediğini söyledi. Kaya ve eşi hakkında henüz bir yargı kararı işletilmedi.
İş insanı Cengiz Avcı’nın, Fatma Betül Sayan Kaya’nın kazancının 7 katı fazla kazanç sağlayarak yurtdışına çıktığı tespit edildi. Hakkında yakalama kararı verilen Avcı’nın banka hesapları, taşınır ve taşınmazları ile tespit edilen diğer mal varlığı değerleri hakkında el koyma tedbiri uygulandı. Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) kayıtlarında, Avcı adına ODINE paylarına ilişkin çok sayıda alım-satım bildirimi bulunmakta olduğu belirtildi.
Edinilen bilgilere göre Cengiz Avcı’nın, son bir yıllık dönemde yalnızca ODINE hissesi üzerinden yaklaşık 15 milyar lira kazanç sağladığı tespit edildi. Söz konusu kazancın yaklaşık 12 milyar TL’lik bölümünün aynı dönem içerisinde nakde çevrilerek sermaye piyasasından çıkarıldığı belirlendi. Avcı’nın söz konusu işlemlerin ardından yurt dışına çıktığı ve halen yurt dışında bulunduğu tespit edildi.
Fon soruşturmasıyla ilgili bazı paylaşım ve haberleri gerekçe gösterilerek gözaltına alınan gazeteciler Şaban Sevinç ile Mustafa Balcı, 10 Ekim’de “halkı yanıltıcı bilgiye alenen yayma” suçlamasıyla tutuklandı. İfadeye çağrılan İsmail Saymaz ile yazarımız Murat Ağırel ise adli kontrol uygulamasıyla serbest bırakıldı. Ağırel daha sonra bir başka soruşturma kapsamında tutuklandı. Saymaz’ın ev hapsi sürüyor.
19 Ekim’de fon krizinde, isimleri ihmal iddialarıyla gündeme gelen Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanı Mahmut Sütcü'nün sağlık sorunları nedeniyle istifasını sunduğu, Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı Osman Çelik'in de emeklilik dilekçesini verdiği bilgileri kamuoyuna yansıdı. Ancak ertesi gün yayımlanan Resmi Gazete kararında, “görevden af” veya “istifa” ibaresi yer almadı; Sütcü doğrudan Cumhurbaşkanı kararıyla görevden alındı. Öte yandan, krizin merkezindeki Tera Yatırım fonlarının halka arz edilmesine karşı şerh koydukları iddia edilen SPK üyeleri Mutalip Ünal ve Ali Akay ile dört daire başkanı da süreç içerisinde görevlerinden uzaklaştırıldı.
Geçtiğimiz hafta SPK, fon soruşturmasında da gündeme gelen Vişne Madencilik Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş. (VSNMD) pay piyasasında gerçekleştirilen işlemler nedeniyle 22 kişi hakkında suç duyurusunda bulunulmasını kararlaştırdı. Bu kişiler arasında tutuklu Tera Yatırım ve Tera Portföy yöneticileri Emre Tezmen ile Emir Münir Sarpyener'in yanı sıra fon soruşturması kapsamında hakkında yurt dışına çıkış yasağı olduğu iddia edilen eski başbakan başdanışmanı ve eski AKP Ankara Milletvekili Ertan Aydın ile cezevindeki eski Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Erkan Kilimci de bulundu.
Fon soruşturmasına adı karışan Aydın hakkında ev hapsi ve yurt dışına çıkış yasağı kararı verilmişti. Ancak İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı bu karara itiraz etti. Bunun üzerine gözaltına alınıp yeniden adliyeye sevk edilen Başbakanlık yıllarında Recep Tayyip Erdoğan’ın başdanışmanlığını da yapan eski AKP milletvekili Ertan Aydın tutuklandı. Aydın’ın yanı sıra Altınbaş Holding yöneticisi ve Atlas Portföy’ün sahibi Nusret Altınbaş’ın da tutuklanmasıyla soruşturma kapsamında tutuklu yargılanan kişi sayısı 118’e yükseldi.
TBMM’de 22 Ekim’de kabul edilen “7596 sayılı Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun” dün Resmi Gazete’de yayımlandı. Yasa; sermaye piyasalarında kurulan yeni denetim düzeni ve bu düzenin anayasal sınırları üzerinden kapsamlı bir tartışmaya yol açtı.
Muhalefet ve anayasa hukukçuları; yasanın Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihte değil, krizin miladı ve fonların kapatıldığı gün olan 17 Eylül 2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe sokulması yönündeki düzenleme başta olmak üzere birçok maddesine itirazda bulunuyor. Muhalefet ve hukukçular, yasanın anayasadaki “yasalar geriye işletilemez” geçerliliğine aykırı olduğunu belirtiyor.
Bununla birlikte; Anayasa Mahkemesi’ne iptal başvurusu yapmaya hazırlanan muhalefet sözcüleri; yasa görüşmeleri sırasında son dakika önergesiyle eklenen ve daha önce fon çıkış emri verdiği halde parası bloke hesaplarda kalan yatırımcıları alacaklı konumundan çıkarıp batık fona zorunlu ortak yapan maddeye mülkiyet hakkının çiğnenmesi gerekçesiyle karşı çıkıyor. Bu konuda muhalefet, yasal olarak nakit alacak hakkı doğmuş olan en az 250 bin dürüst yatırımcının parasının zorla ellerinden alınarak batık tasfiye masasına kilitlendiğini savunuyor.
Ayrıca muhalefet; yasadaki borsa manipülasyonu veya içeriden tüyo alma yoluyla fahiş ve haksız kazanç sağlayan şüphelilerin, elde ettikleri getirinin enflasyondan (TÜFE/Yİ-ÜFE ortalaması) arındırılmış fazlasını “isteğe bağlı olarak genel hesaba iade etmesi” durumunda idari koruma koridoruna alınmaları düzenlemesine de itiraz ediyor. Muhalefet bu maddeyi doğrudan iktidara yakın siyasileri korumak için tasarlanmış bir “parayı ver, cezadan kurtul aklama maddesi” olarak nitelendiriyor.
Soruşturmada, hisseleri Tera tarafından şişirilen Özata Denizcilik'in yöneticisi İskender Balcı’nın isminin de bulunması dikkat çekmişti. Buradaki görevinden 31 Ağustos'ta istifa eden Balcı, eski BDDK Kurul Üyesi Mustafa Balcı’nın oğlu, Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı Osman Çelik’in ise damadı. Tedbir kararı verilen şirketler arasında yer alan Bulls Yatırım'ın Yönetim Kurulu üyesi Neslihan Mumcu da dikkatleri çeken isimlerden biri.
Neslihan Mumcu, ağustos ayında görevden alınan Kültür ve Turizm Bakanı Yardımcısı Batuhan Mumcu’nun eşi olarak kayıtlara geçti. AKP Genel Başkan Yardımcısı ve Siyasi ve Hukuki İşler Başkanı Hayati Yazıcı’nın oğlu Mustafa Yazıcı da fon krizinde adı geçen kişilerden biri. Adil Varlık Yönetim şirketinin sahibi olan 43 yaşındaki Mustafa Yazıcı, şirketin Yönetim Kurulu Başkan Vekili olarak görev yapıyordu. eski Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanı İbrahim Ömer Gönül de soruşturma kapsamında ifade verdi.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, Gönül hakkında "görevi kötüye kullanma" suçlamasıyla soruşturma yürütülmesi için Hazine ve Maliye Bakanlığından izin talep etti. AKP’nin Ekonomi İşlerinden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı ve eski Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci, ortağı olduğu dört şirketin Tera’nın TP2 fonuna yatırım yaptığını ve paralarının fonda kaldığını açıkladı.
Fon vurgunu soruşturmasında aralarında Türkiye Sigorta ve Türkiye Hayat Emeklilik'in eski Genel Müdürü Taha Çakmak ve Türkiye Sigorta Genel Müdür Yardımcısı Gürol Sami Özer de tutuklanan isimler arasında yer aldı. Eski SPK Daire Başkanı Erman Çete de tutuklanan bürokratlar arasında yer aldı.
Eski Ekonomi Bakanı ve halihazırda AKP Ekonomi İşlerinden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Nihat Zeybekçi; önceki gün yaptığı açıklamada; “Kamu görevlilerinin ihmali, bazılarının üst derecede ihmali var. Maalesef bazı kamu kurumlarının yönetiminde de hem ihmal hem suistimal vardır. Ama biz bir hukuk devletiyiz. Hukuk devletinde 'Al bunu, götür bunu' diyemezsiniz.
Hukukun işlemesi lazım, sistemin çalışması lazım ama bu kurumların ihmali net. Hiçbir şey gizlenemez. Özellikle bu dönemde, bu bilgi çağında, bu kayıt çağında hiçbir şey gizlenemez. Vurgun yapanlar diye bir ordu var. Bir de vurgunu yiyenler var. Onların içinde bizim şirketlerimiz de var. Şundan emin olun 7 yaşından itibaren bugüne kadar hesabını veremeyeceğim bir tek nefesim dahi yoktur. 7 yaşında hepinizin bildiği, tütün tarlasında yaz boyunca koşturan dünya insanıyız” ifadelerini kullanmıştı.
Genişleyen fon soruşturmasında Merrill Lynch, Norveç Varlık Fonu ve Türkiye Diyanet Vakfı işlemleri incelemeye alındı. Yabancı finans devi Merrill Lynch’in kriz öncesinde şüpheli işlemle 8 milyar lira kazanç sağladığı öne sürüldü. 208 milyon dolarlık hissesi etkilenen Norveç Varlık Fonu ise Türkiye portföyünü gözden geçireceğini duyurdu. Bağışları fona yatırdığı ortaya çıkan Türkiye Diyanet Vakfı’nın (TDV) ise kamusal alanda 2 milyar 200 milyon liralık varlığı saptandı.
TDV genel müdürü görevden alınırken kurum, herhangi bir zararlarının bulunmadığını açıkladı. Genel müdür İzani Turan ve iki genel müdür yardımcısının görevden alındı. yönetimi ve eski genel müdür İzani Turan yaptıkları resmi açıklamalarda görevden almaların fon skandalıyla hiçbir ilgisi olmadığını, yaşanan idari değişikliğin uzun süredir Mütevelli Heyetinin gündeminde bulunduğunu ve "tamamen bir rastlantı" olduğunu savunuldu. Kurum zararın olmadığını iddia etti.
