Yazdırmak için tıklayın Eposta Olarak göndermek için tıklayın Yorum Eklemek için tıklayın
Atatürk ve Türkçe
12 Kasım 2011, Ataol BEHRAMOĞLU
, Ataol BEHRAMOĞLU

Atatürk bir Osmanlı aydınıydı.

Aldığı eğitim, okuduğu kitaplar (Fransızcalar dışında) doğal olarak eski harflerle ve Osmanlıcaydı.

Seçkin aydın kişiliği, onun Osmanlıcanın inceliklerini kullanmadaki büyük ustalığında da görülmektedir.

Bu alandaki başyapıtı Söylevle birlikte başkaca söylev ve demeçleri, hitapetme ve yazarlık yeteneğinin seçkin örnekleridir.

Buna karşın, Kurtuluş Savaşının başkomutanı ve Türkiye Cumhuriyetinin önder kurucusu; modern, çağdaş bir ulusun kuruluş süreçlerinde, ulusal bir dile sahip olmanın yaşamsal önemini biliyordu.

Bu ulusal dilin kökü, temeli, bitmez tükenmez yaratıcı kaynakları ise halkın konuştuğu dilden başka bir yerde değildi.

Bu alandaki devrimci eylemin başlangıcı, 1 Kasım 1928 tarihli yasayla yaşama geçirilen alfabe değişikliği oldu.

Osmanlıca alfabenin Türkçenin ses örgüsü ve harf dizilimine uygunsuzluğunu, Türkçe sözcükleri yazmada neden olduğu karışıklık ve güçlükleri bu işle ilgisi olan herkes bilir.

Alfabe değişikliğinin bizi kültürümüzden kopardığını söyleyenlere de inanmayın. Bunlar ya bilgisizlik, ya da kötü niyetle söylenmiş sözlerdir.

Eski alfabeyle yazılmış bütün temel metinler, bugün kullandığımız alfabeyle (Türkçeye uyarlanmış Latin alfabesiyle) isteyen herkesin elinin altındadır

***

Alfabe devrimini izleyen süreçlerde Türk Dil Kurumunun uzun kuruluş öyküsüne burada giremeyiz.

Özetle: Hepsi Atatürkün istek ve direktifleriyle 11 Temmuz 1932de Türk Tarihi Tetkik Cemiyetikurulmuş, hemen ertesi gün Türk Dili Tetkik Cemiyetinin kuruluş çalışmasına başlanarak aynı yıl 27 Ağustosta bu derneğin kuruluşu ve 26 Eylül-5 Ekim tarihleri arasında da (toplantılarının hemen hepsinde Atatürkün de bulunduğu) 1. Türk Dil Kurultayı gerçekleştirilmiştir.

Bunları 7 Mart 1933ten başlayarak Arapça-Farsça sözcüklere Türkçe karşılıklar bulmak için düzenlenen dil anketleri”, 18 Ağustos 1934te Atatürkün kurucu ve koruyucu başkanlığında toplanarak 23 Ağustosa kadar sürecek 2. Türk Dil Kurultayı ve 22 Ağustosta toplanan 3. Kurultay izlemektedir. (Türk Dili Tetkik Cemiyeti adı 3. kurultaydan önce Türk Dil Kurumu olarak değiştirilmiştir.)

Bütün bu süreçlerde Atatürkün dil konusuna olağanüstü ilgisi, yerli ve yabancı bilim insanlarıyla yaptığı görüşmeler, okuduğu kitaplar ve başkaca çalışmaları için değerli dil bilimci Agop Dilaçarın Atatürk ve Türkçebaşlıklı yazısı okunmalıdır.

Bu yazıdan küçük bir bölümü buraya alıyorum:

Türkçenin eski bir kültür dili olduğuna inanan Atatürk, bu dilin birçok nedenlerden dolayı bin yıldan beri işlenmemiş olduğunu da biliyordu. Bu açığı kapatmak, Türk dilini yine işlenmiş ve işlek bir kültür dili durumuna getirmek için de Türk Dil Kurumunu kurmuş, Türk dilinin yapı kurallarına uygun olarak Türkçe köklerden yine Türk ekleriyle yeni kelimeler türetmiş ve dilimizin çeşnisini büyük ölçüde özleştirmiştir. Bu arada matematik terimleri üzerinde de önemle durmuş, hatta 1936-1937 kış aylarında Dolmabahçe Sarayına çekilerek, geometri öğretenlere ve bu konuda kitap yazacaklara kılavuz olmak üzere küçük bir geometri kitabı yazmıştır. Yazdığı eser de yazar adı gösterilmeden, 1937de İstanbul Devlet Basımevinde Milli Eğitim Bakanlığınca bastırılmıştır. Atatürkün Geometriadını taşıyan 48 sayfalık kitabında bütün terimler Atatürk tarafından bulunarak konmuştur.

Agop Dilaçar yazısında Atatürkün bulduğu (ve bugün kullandığımız) boyut, uzay, yüzey, düzey, çap, yarıçap, kesek, yay, kiriş, teğet açı, tabanvb çok sayıda geometri terimini sıraladıktan sonra şöyle devam ediyor:

Bunlardan, mesela açıya biz eskiden zaviye derdik; açıortaya munassıf, geniş açıya zaviye-i münferice, açı uzaklığına bud-ü müzevva, iç tersaçılara da zaviyetan-ı mütekabiletan-ı dahiletan”…

***

Bu yazıyı 10 Kasım Perşembe günü, Atatürkün (bugün Başbakan tarafından yapılan anma konuşmalarından birinde sene-i devriyediye adlandırılan) 73. ölüm yıldönümünde yazıyorum Aynı kişinin aynı konuşmada kullandığı kimi sözcükler ise şöyle: tahayyül, seviye, yad etmek, nihayete erdirmek, badire, mağduriyet, muasır, inşa, ilham, husus, teyit, müsamaha, uhuvvet…” vb

Cumhurbaşkanının konuşması ve okuduğu anma yazısında da ebediyete intikal”, “tezahürvb. hepsinin pırıl pırıl Türkçe karşılıkları bulunan sözcükler geçiyor

***

10 Kasım 2011de devlet adamlarımızın kullandıkları dil böyle

Burada kalınacak mı, yoksa daha da ilerilere gidilir mi?

Kendi payıma ben, hiç de uzak olmayan geleceklerde, her alanda yeniden Osmanlıcaya dönülmesi ve Arap alfabesinin geri getirilmesi için girişim ve dayatmaların başlamasına hiç şaşırmam.

İlkokullarda Arapça okutulmaya başlanması bu yönde atılmış bir adım değilse nedir?

(Cumhuriyet)

[Bu yazı 3285 kez okundu]
Ataol BEHRAMOĞLU

YAZARIN DİĞER YAZILARI: [163]
[14 Aralık 2014] Osmanlı ... [6 Aralık 2014] Despot ve Aydınları ... [2 Kasım 2014] Bulutlar Geçerken ... [11 Ekim 2014] Eskişehir Şiir Buluşması'ndan ... [28 Eylül 2014] Karanlık Seviciler ... [6 Eylül 2014] Güze Girerken. ... [30 Ağustos 2014] Türkiye Yalan Cumhuriyeti ... [26 Temmuz 2014] Din, Dindar, Dinci... ... [29 Haziran 2014] Partilerimiz ve İdeolojileri ... [14 Haziran 2014] Çok Bilinmeyenli Denklem ... [24 Mayıs 2014] Hem Suçlu Hem Güçlü ... [17 Mayıs 2014] Cehennem ... [10 Mayıs 2014] TYS ile Kırk Yıl ... [3 Mayıs 2014] Genel Bir Değerlendirme ... [26 Nisan 2014] Başkomutan Erdoğan... ... [20 Nisan 2014] Aydınlanma ve Onur ... [12 Nisan 2014] Cumhur ve Başkanı ... [5 Nisan 2014] Ne Yapmalı? ... [29 Mart 2014] Boksör... ... [15 Mart 2014] Uçurumlar ... [9 Mart 2014] Önsezi* ... [1 Mart 2014] Yalancının Ampulü ... [22 Şubat 2014] Seçimler Öncesinde Uyarılar (4) ... [15 Şubat 2014] Seçimler Öncesinde Uyarılar (3) ... [8 Şubat 2014] Seçimler Öncesinde Uyarılar (2) ... [1 Şubat 2014] SEÇİMLER ÖNCESİNDE UYARILAR(1) ... [25 Ocak 2014] Şiirin Uzağında. ... [18 Ocak 2014] Başbakan Nasıl Diktatör Oldu? ... [11 Ocak 2014] Utanç Davaları ... [4 Ocak 2014] İçimiz Ne Kadar Daralsa da. ... [28 Aralık 2013] Meşum ... [21 Aralık 2013] Korku ve Ecel ... [14 Aralık 2013] Diktatörlüğün Tarifi ... [7 Aralık 2013] Kim Olduğumuz Üzerine ... [30 Kasım 2013] Kültür Merkezinden Polis Karakoluna ... [24 Kasım 2013] Gezi Ruhu ... [16 Kasım 2013] Hapisteki Yazar ... [9 Kasım 2013] Düzey Düşüklüğü Bulaşıcıdır ... [2 Kasım 2013] Kadınlığı Ayağa Düşürmek ... [26 Ekim 2013] Halkın Kalbi Nasıl Kazanılır? ... [19 Ekim 2013] Ölümü Kabullenmek ... [12 Ekim 2013] AKP Andımız'dan Ne İstiyor? ... [5 Ekim 2013] BİR MEKTUP ... [28 Eylül 2013] Atina Şiir Şöleninden... ... [21 Eylül 2013] Güze Girerken ... [14 Eylül 2013] Balyoz Tutuklularına Mektup ... [7 Eylül 2013] Acı ve Utanç Günleri ... [31 Ağustos 2013] Yarın Dünya Barış Günü ... [24 Ağustos 2013] Bencillik Bir Kişilik Bozukluğudur ... [17 Ağustos 2013] Aile İçi Şiddet ... [10 Ağustos 2013] Kutsuz Bayram ... [3 Ağustos 2013] Akıl Almaz Şeyler ... [27 Temmuz 2013] Faşizmin Dili ... [20 Temmuz 2013] Alçalmada Sınır ... [13 Temmuz 2013] Erdoğan Ülkeyi İç Savaşa Götürür ... [6 Temmuz 2013] Kim Avrupalı? ... [29 Haziran 2013] İmam Farkı ... [22 Haziran 2013] İki Mehmet Ali ... [15 Haziran 2013] Direniş Dersleri ... [8 Haziran 2013] Çapulcu ... [1 Haziran 2013] Dinci Faşizmin Şifreleri Çözülürken ... [25 Mayıs 2013] Kuklalar ... [18 Mayıs 2013] Avukatlık Mesleği Üzerine ... [11 Mayıs 2013] Küresel Gözetleme Çağının Kahramanları ... [4 Mayıs 2013] Ulusal Güç Birliği, Ama Nasıl? ... [27 Nisan 2013] Çözülmekte Olan Kürt Sorunu mu, Ülke mi? ... [20 Nisan 2013] Gazetelerde 8 Nisan ... [13 Nisan 2013] Barikatlarda Özgürlük... ... [6 Nisan 2013] İnsan Utanır ... [30 Mart 2013] Barış ... [23 Mart 2013] Cellat Hukuku ... [16 Mart 2013] Chavez Örneği ... [9 Mart 2013] İki Kentimizden İzlenimler ... [2 Mart 2013] Adalet Zulmün Temelidir ... [23 Şubat 2013] Türk, Türkiye, Türkçe ... [16 Şubat 2013] Ne Kadar Dindarmışız ... [9 Şubat 2013] Yine 'Türkiye Türklüğü' Üzerine... ... [2 Şubat 2013] Fahri Doktor ... [26 Ocak 2013] Grup Yorum'a Baskın ... [19 Ocak 2013] 'Yetmez Ama Evet'çi Arkadaşlara... ... [12 Ocak 2013] İşçi Sınıfına Selam ... [5 Ocak 2013] Bir Yıl Daha... ... [29 Aralık 2012] Büyük Buluşma'nın Ardından ... [22 Aralık 2012] Büyük Buluşma ... [15 Aralık 2012] Silivri'den. ... [8 Aralık 2012] Sessiz Çığlık ... [1 Aralık 2012] Boş Bir Sayfa Önünde... ... [24 Kasım 2012] Neden Ölecekmişiz? ... [17 Kasım 2012] Yaşam Dijital Bir Oyun Değilse... ... [10 Kasım 2012] Kararsızlar ... [3 Kasım 2012] O Gün Ankara'da Olmak... ... [27 Ekim 2012] Cumhuriyet Yasaklanamaz ... [20 Ekim 2012] Ülkeye Hizmet ... [13 Ekim 2012] Atatürkçülük Türk Aydınlanmasıdır... ... [6 Ekim 2012] Erdoğan'la Gül Arasında Sıkışmak ... [29 Eylül 2012] Diken ... [22 Eylül 2012] Ne Çok Hain ... [15 Eylül 2012] Solculuk-Yurtseverlik ... [8 Eylül 2012] Utanma Duygusunun Yokluğu ... [1 Eylül 2012] Modern Türkiye'nin İmhası ... [25 Ağustos 2012] Orhan Pamuk ve Tayyip Erdoğan ... [18 Ağustos 2012] Türklük, Kürtlük, Türkiyelilik ... [11 Ağustos 2012] Cami Arkasına Gizlenmek ... [4 Ağustos 2012] Hilmi Özkök'ün Söyledikleri ... [28 Temmuz 2012] Lozan'ın Anlamı ... [21 Temmuz 2012] Son Birkaç Haftada. ... [14 Temmuz 2012] Teşekkür Yazısı ... [16 Haziran 2012] İki Kalp Ağrısı ... [9 Haziran 2012] Kötünün Olağanlaşması ... [2 Haziran 2012] Türk Aydınlanması (II) ... [26 Mayıs 2012] Türk Aydınlanması ... [19 Mayıs 2012] Dinci, Faşist, Bölünmüş... ... [12 Mayıs 2012] Pislik ve Boğulmak Üzerine ... [5 Mayıs 2012] Gericinin Soy Kütüğü ... [28 Nisan 2012] Umut Etmeli mi? ... [21 Nisan 2012] Samizdat-Silivri-Samizdat ... [14 Nisan 2012] Silivri'den Notlar, İzlenimler. ... [7 Nisan 2012] Yunus Gibi ... [31 Mart 2012] Ülke AKP'ye Teslim ... [24 Mart 2012] Mustafa Kemal'in Tırnağı Olamazsınız ... [17 Mart 2012] Cânilik ... [10 Mart 2012] Sanatçılar Girişimi ve Medya ... [3 Mart 2012] Alçaklığın Dereceleri ... [25 Şubat 2012] Yazarları Sokağa mı Atıyorsunuz? ... [18 Şubat 2012] Halk Ozanı Gibi ... [11 Şubat 2012] Cumhuriyet Aydını Hazırlıksız Yakalandı ... [4 Şubat 2012] Dindar Gençlik ... [28 Ocak 2012] Bir Akıl Hastanesinde Gibi ... [21 Ocak 2012] Dinlerin Dönüşü ... [14 Ocak 2012] Kara Bir Rüzgâr ... [7 Ocak 2012] Beton ve Nem ... [31 Aralık 2011] Türkiye Polis Cumhuriyeti ... [24 Aralık 2011] Karanlıktaki Ülke ... [17 Aralık 2011] Neden Arapça? ... [10 Aralık 2011] Çocuklarımızın İdam Hükmü ... [3 Aralık 2011] Güle Güle Server Ağabey... ... [26 Kasım 2011] Bu, Demokrasi Değil ... [19 Kasım 2011] Güzel Esin'imiz... ... [5 Kasım 2011] Görmez'in Görmediği ... [29 Ekim 2011] Deprem Dersleri ... [22 Ekim 2011] Utanç, Acı ve Öfke ... [15 Ekim 2011] İlk Üç Madde ... [8 Ekim 2011] Şıracı ile Bozacı ... [1 Ekim 2011] Cihana Nasıl Hâkim Olacaksın?.. ... [24 Eylül 2011] Tek Adam ... [17 Eylül 2011] İki 12 Eylül ... [10 Eylül 2011] İyiliği Örgütlemek ... [3 Eylül 2011] Bayramları Hak Etmiyoruz ... [28 Ağustos 2011] Militan İyimserlik ... [27 Ağustos 2011] Tuğamiral Turgay Erdağ'dan Mektup ... [20 Ağustos 2011] Hayrettin Hoca'dan Öğütler ve Şiirler. ... [13 Ağustos 2011] Ekmek Bulamıyorlarsa Pasta Yesinler ... [6 Ağustos 2011] İhanet ... [30 Temmuz 2011] Değersizleşme ... [16 Temmuz 2011] Doğu Perinçek Neden Hapiste? ... [2 Temmuz 2011] Özel Yetkili Yargı ... [25 Haziran 2011] Türkiye Denklemi ... [18 Haziran 2011] Neden Hep Kaybediyoruz? ... [11 Haziran 2011] Kime ve Neye Oy Vereceğiz? ... [28 Mayıs 2011] Buna Nasıl Bir Ad Koymalı? ... [21 Mayıs 2011] Parasız Eğitim İstemek Suçu ... [14 Mayıs 2011] Orhan Pamuk Bey Şimdi Nerede? ... [18 Aralık 2009] Atatürk?ün Eseri Parçalanırken ...
Ataol BEHRAMOĞLU
BU SİTENİN ÖNCELİKLİ AMACI Ülkede evrensel, çağdaş ve toplumcu bir hukuk ve yönetim anlayışını egemen kılmak üzere,
HUKUKÇULAR VE SORUMLULUK DUYAN HERKESİ ortak aklı üretebilecekleri, ortak tutum belirleyebilecekleri bir iletişim, paylaşım ve tartışma ortamında BULUŞTURMAKTIR.
Yeni Yaklaşımlar, ortak çalışma ürünüdür. Sitede yer alan yazılardan yazarı sorumludur. Kaynak gösterilerek alıntı yapılabilir.
Websitesi ile lgili sorularınız için buraya tıklayın. Diğer konularla ilgili sorularınız için iletişim sayfasından ilgili kişi ile irtibata geçebilirsiniz.
Yeni Yaklaşımlar © 2014 - [ARENA YAZILIM] - E-Müvekkil Pro™